Tworzenie stron internetowych

Stopnica

Strony internetowe

Jeżeli chesz mieć własną stronę internetową, a Twoja firma znajduje się w miejscowości Stopnica - dobrze trafiłeś. Projektujemy, wdrażamy i tworzymy strony internetowe dla każdego. Napewno chesz aby klient wpisując w wyszukiwarkę nazwę "Twojej firmy + Stopnica" uzyskał informację o Twojej stronie oraz ofercie Twojej firmy. Dlatego jeżeli chcesz aby Twoja firma była dobrze widoczna kiedy wyszuka się informacje o mieście Stopnica warto stworzyć stronę korzystająć z naszych usług.
Pamietaj! jeśli "Strony Internetowe Stopnica" to tylko My.

Sklepy internetowe

Chcesz aby twój sklep był popularny i aby ludzie mogli go łatwo znaleźć, aby wpisując w wyszukiwarkę "sklep Stopnica" mogli trafić do twojej witryny i szybko oraz wygodnie zrobić zakupy? Potrzebujesz wydajnego i profesjonalnie wykonanego sklepu internetowego? Napisz teraz do nas. Projektujemy profesjonalne sklepy internetowe, dzięki naszym usługom możesz sprzedawać szybko i wygodnie w Internecie, na terenie miasta Stopnica i w całej Polsce!

Portfolio

Poniżej mozesz zobaczyć kilka nszych prac. Pamiętaj każdy sklep projektujemy indywidualnie pod konkretne potrzeby..

Stopnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: Stopnica – część konstrukcyjna stopnia.
Stopnica
Kościół Świętych Piotra i Pawła (widok od strony południowo-zachodniej)
Kościół Świętych Piotra i Pawła (widok od strony południowo-zachodniej)
Herb
Herb Stopnicy
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat buski
Gmina Stopnica
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1362-1869, 2015
Burmistrz Ryszard Zych
Powierzchnia 4,55 km²
Populacja (2016)
• liczba ludności
• gęstość

1 455[1]
318,9 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 41
Kod pocztowy 28-130
Tablice rejestracyjne TBU
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Stopnica
Stopnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stopnica
Stopnica
Ziemia50°26′21″N 20°56′26″E/50,439167 20,940556
TERC
(TERYT)
2601064
SIMC 0272951
Urząd miejski
ul. Kościuszki 2
28-130 Stopnica
Strona internetowa

Stopnica (dawniej Stobnica) – miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Stopnica. Było miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[2].

Położenie[edytuj]

Miejscowość położona jest na Garbie Pińczowskim, około 15 km na wschód od Buska-Zdroju. Znajduje się na granicy Ponidzia i regionu staszowsko-szydłowskiego. Przepływa przez nią rzeka Stopniczanka, wpadająca w Sanicę, by dalej połączyć się z Wisłą. Stopnica jest węzłem drogowym na trasie drogi krajowej nr 73, z którą krzyżują się tu drogi wojewódzkie nr 756 i 757.

Przez miasto przechodzi szlak turystyczny zielony zielony szlak turystyczny z Wiślicy do Grochowisk.

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o Stopnicy, zwanej wówczas Stobnicą, pochodzą z XII wieku. W dokumentach z roku 1275 używana jest również nazwa Stobnycia[3]. Istnieje wówczas w Stopnicy probostwo z którego Baldwin i Cholewa przeszli na biskupstwo krakowskie[4]. Według „Roczników” Jana Długosza, w 1103 r. stopnicki kanonik i proboszcz powołany został na biskupstwo krakowskie. W 1275 r. książę Bolesław Wstydliwy przebywając w Stopnicy wydał przywilej dla klasztoru w Wąchocku (Kodeks Małopolski II 136)[3].

Toponimia[edytuj]

O pochodzeniu nazwy miasteczka krążą legendy. Według nich za panowania króla Władysława Łokietka okoliczne wzgórza porastały nieprzebyte lasy w których chronili się zbójnicy, niszcząc i rabując okoliczne wsie i zamki. Król postanowił położyć kres temu procederowi. Zebrawszy wojsko urządził obławę. W sukurs wojskom królewskim przyszła zimowa pora. Po śladach stóp pozostawianych na śniegu doszły one do lochów, gdzie mieściły się kryjówki zbójeckie. Jako wotum za uwolnienie okolicy od band zbójeckich u wejścia do lochów król ufundował w 1326 roku kaplicę św. Anny, a miejscowość otrzymała nazwę Stopnica, na pamiątkę owych stóp.

Emerytowany dyrektor szkoły podstawowej w Stopnicy, mgr Marian Ziętarski w czasie jednej ze swoich prelekcji wywiódł nazwę miasta od hodowli ryb zwanych stopnikami. Miały być one hodowane w ogrodowych stawach rybnych, istniejących w miejscu obecnej ul. Stawy. Ta piękna legenda o pochodzeniu nazwy miejscowości, jak i hipoteza M. Ziętarskiego raczej nie mają nic wspólnego z rzeczywistością, gdyż wyklucza je inna niż obecnie nazwa, która pierwotnie brzmiała „Stobnica”.

Stanisław Rospond wywodzi nazwę od prasłowiańskiej podstawy topograficznej „stobъ”, oznaczającej słup oraz ogrodzenie z łat. Według niego w późniejszych wiekach była ona niezrozumiała dla szerokich rzesz ludności i dlatego skojarzono „Stobnicę” ze „stopą” i od niej wzięła się dzisiejsza nazwa „Stopnica”. Danuta Kopertowska z kieleckiej WSP (obecnie Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach) wywodzi nazwę od morfemu wodnego „stob”. Podobnie Kazimierz Rymut nazwę bierze od rdzenia „stob” znanego z nazw wodnych oraz imion osad położonych nad wodą i na mokradłach. Wersje podane przez D. Kopertowską i K. Rymuta są najbardziej prawdopodobne, jeśli zważymy, że pierwotna Stopnica leżała nie tak jak obecnie na wzgórzu (punkt centralny), ale w miejscu obecnego zamku, a wcześniej gródka, które były nizinnymi miejscami obronnymi wśród rozlewisk i bagnisk nieregulowanej i kapryśnej naówczas rzeki Stopniczanki. Z czasem nazwa pierwotna na skutek potocznej mowy, która nazwy pisane przez „b” lubi przekręcić na „p”, zaczęła być zastępowana przez „Stopnicę”. Wtedy też zapewne do nowej nazwy wykreowano legendę o jej pochodzeniu od śladów stóp pozostawionych przez rozbójników.

Prawa miejskie i przywileje[edytuj]

Zamek królewski, (XIV w.)

Kazimierz III Wielki w 1360 r. nadaje Stobniczy i przyległym wsiom starej Stobnicy, Falencinowi prawo średzkie i na lat 16 uwalnia od wszelkich podatków i ciężarów. Stąd Długosz uważa Kazimierza za założyciela miasta. Nadto pisze Długosz że król Stobnicę znaczna atencją darzy. (Długosz. Liber Beneficiorum II, 441) stąd na polecenie króla, w mieście wybudowano murowany, gotycki kościół, w miejsce dawnego drewnianego, szpital, oraz obronny zamek.

W 1498 roku Jan Olbracht potwierdził przywilej Kazimierza III Wielkiego[3]

Miasto otrzymało liczne przywileje od władców z dynastii Jagiellonów, których spis okazał w 1562 r. Marcin Zborowski przy lustracji miasta. Były wśród nich przywileje z lat 1410, 1439, 1442, 1444, 1445, 1487 i 1520. W czasach Zygmunta Augusta proboszczem był tu ks. Piotr Arcichowski herbu Grabie, który miał także godność kanonika krakowskiego, pełniąc również funkcje sekretarza króla i referendarza koronnego.

Z miasta tego pochodził Jan ze Stobnicy (ok. 14701530) – profesor Akademii Krakowskiej, filozof, przyrodnik i geograf[potrzebny przypis].

Pod koniec XIV w. i w XV w. w mieście zbierał się szlachecki sąd ziemski[5].

W okresie od XV do XVIII wieku miasto było starostwem niegrodowym[potrzebny przypis]. W XVI wieku, Stopnica przejściowo była ośrodkiem kalwinizmu[potrzebny przypis]. Zbór kalwiński urządzony został w Stopnicy, przez jednego z jej starostów, Marcina Zborowskiego, wojewodę kaliskiego około 1551 roku. Jednak już pod koniec XVI wieku było tu zaledwie dwóch kalwinistów, uczęszczających na msze do pobliskiej Oleśnicy[potrzebny przypis].

Czasy I Rzeczypospolitej[edytuj]

1649 r. Jan Kazimierz potwierdził dla Stobnicy prawo miejskie niemieckie, polecił odbywanie sądów w mieście 2 razy w tygodniu oraz zakazał Żydom mieszkać w pobliżu kościoła i rynku. Były to jednak ostatnie lata pomyślnego rozwoju i wspaniałej egzystencji tego miasta. W 1655 roku kościół farny został złupiony przez Szwedów. Większych zniszczeń jednak doznała Stobnica podczas najazdu sprzymierzonych ze Szwedami wojsk Księcia Siedmiogrodu Jerzego II Rakoczego. Złupiły one kościół, zamek i miasto dopuszczając się w nim wielu okrucieństw. Żołnierze spuścili też wodę ze stawu zamkowego spodziewając się w nim zatopionych skarbów. Zniszczeń dokonanych przez Szwedów i Węgrów dopełniła morowa zaraza, w wyniku której zmarło 600 parafian. W 1781 roku miasto zaszczycił swą wizytą ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski. Wieczorem 11 czerwca 1787 roku przybył do Stopnicy solennie witany przez starostę stopnickiego, Eliasza z Granowa Wodzickiego, przy akompaniamencie salw z armat zamkowych i radosnych okrzyków stopniczan. W następnym dniu 12 czerwca, król opuścił Stopnicę i przez Busko-Zdrój, Jurków, Wiślicę, Czarkowy, Winiary, Hebdów oraz Kościelniki pojechał do starej stolicy Polski- Krakowa.W dniu 10 kwietnia 1795 roku miasto padło ofiarą pożaru, który rozpoczął się w domostwie żydowskim. Oprócz domów mieszkalnych spłonęła szkoła, kościół farny, synagoga oraz zabudowania plebańskie.

W 1639 roku Krzysztof z Tęczyna Ossoliński założył w Stopnicy klasztor i kościół reformatów[potrzebny przypis]. W latach 16551657 miasto zostało zniszczone przez Szwedów i wojska Rakoczego[potrzebny przypis]. W roku 1662 w mieście miała miejsce zaraza, która dopełniła dzieła zniszczenia. Stopnica z trudem podniosła się z upadku. Jej rozwój na pewien czas zahamowany został przez wielki pożar z roku 1795. Po rozbiorach Polski znalazła się w zaborze austriackim[potrzebny przypis]. Od roku 1809 w Księstwie Warszawskim, w którym stała się siedzibą powiatu. Status ten miasto utrzymało w 1815 roku po likwidacji Księstwa i utworzeniu Królestwa Kongresowego pod zaborem rosyjskim.

Okres niewoli narodowej 1795-1918[edytuj]

W roku 1863 ludność powiatu stopnickiego czynnie zaangażowała się w powstanie styczniowe. Sformowany w powiecie stopnickim pułk pod dowództwem Karola Kality Rębajły, uczestniczył m.in. w bitwach pod Mierzwinem, Hutą Szczeceńską, Lubienią,[6] oraz w bitwie opatowskiej[7]. Po upadku powstania, w ramach rosyjskich represji, Stopnica utraciła prawa miejskie. Pomimo tego jeszcze przez kilkadziesiąt lat pozostawała siedzibą powiatu. Dopiero w 1915 r. austriackie władze okupacyjne przeniosły siedzibę powiatu do Buska[potrzebny przypis].

W 1906 r. konspiratorzy należący do Organizacji Bojowej PPS po dokonaniu udanego napadu skonfiskowali zawartość sejfu rosyjskiego w urzędzie pocztowym w Stopnicy.

Egzekucje[edytuj]

Brak dokumentów na temat miejsca egzekucji odbywanych w Stopnicy. Z pomocą przychodzi tu jednak nazwa najwyższego wzniesienia na gruntach miasta, oddalonego od miasta ok. 1 km na południe od jego centrum. Nosi ono nazwę Góry Szubienicznej (270 m n.p.m.). Starzy ludzie[kto?] opowiadają, że do I wojny światowej (1914–1918) wierzchołek góry był obszarem trawiastym należącym do miasta i przez nikogo nie uprawianym. W miesiącach wiosenno- letnim odbywały się na nim zabawy taneczne. Dopiero u progu II Rzeczypospolitej grunta te rozparcelowano pomiędzy mieszkańców Stopnicy. Do kiedy dokonywano tam egzekucji, nie wiadomo. Tradycja ustna wspomina o wieszaniu na górze uczestników Powstania Styczniowego.

Okres II wojny światowej[edytuj]

W roku 1939 większą część mieszkańców Stopnicy stanowili Żydzi[potrzebny przypis]. 9 września w rejonie Stopnicy oddziały Grupy Operacyjnej „Śląsk” (Armia „Kraków”) walczyły z oddziałami niemieckiego VIII Korpusu Armijnego[8]. W samym mieście I batalion 203 Pułku Piechoty Rezerwowego (Batalion ON "Tarnowskie Góry") zniszczył orkiestrę niem. 15 Pułku Pancernego (5 DPanc.). Winą za „wymordowanie bezbronnego oddziału” obarczony został płk Stanisław Kalabiński, dowódca 55 Dywizji Piechoty Rezerwowej. Pod takim zarzutem, 12 kwietnia 1940 wymieniony oficer został zatrzymany w Oflagu IX C w Rotenburg an der Fulda i przewieziony do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie[potrzebny przypis]. 15 sierpnia 1941 w Radomiu został zamordowany[potrzebny przypis].

W roku 1941 Niemcy utworzyli tutaj getto[potrzebny przypis], w którym do roku 1942 przebywało 5 tysięcy Żydów[potrzebny przypis], zgładzonych później w Treblince. W 1944 roku w rejonie Stopnicy toczyły się zacięte walki o przyczółek baranowsko-sandomierski. Niemcy próbując zlikwidować przyczółek zbombardowali Stopnicę, a następnie uderzyli sześcioma dywizjami pancernymi na oddziały 5-tej armii gwardii gen. Aleksieja Żadowa[9]. 7 listopada 1944 roku wysadzili zaminowany klasztor oo. reformatów[10]. Kolejna ofensywa armii radzieckiej dokonała reszty zniszczenia. Miejscowość została doszczętnie zrujnowana. W Stopnicy nie ocalał ani jeden dom[potrzebny przypis]. W latach powojennych Stopnicę odbudowano.

Ślady po kulach z czasów II wojny światowej na jednym z domów w Stopnicy

Mniejszości narodowe w Stopnicy[edytuj]

Dzisiejszą Stopnicę zamieszkują wyłącznie Polacy prawie wszyscy wyznania rzymskokatolickiego. Jednak nie zawsze tak było. Do krwawej eksterminacji Żydów w jesieni 1942 roku zgotowanej im przez okupantów hitlerowskich, stanowili oni 2/3 ludności miasta. Posiadali 2 synagogi- starą i nową- usytuowane pomiędzy Rynkiem (obecnie Plac Marszałka J. Piłsudskiego), a ul. Bóżniczą (ob. Północna). Obie podczas zniszczenia Stopnicy zostały zburzone, a po wojnie nikt ich nie odbudowywał, gdyż nie było nawet dla kogo. Początki osadnictwa żydowskiego w Stopnicy datują się od 1540 roku. Gmina żydowska istniała tu od 1649 roku. Pisząc o mniejszościach w Stopnicy nie sposób pominąć prawosławnych Rosjan. Reprezentowali oni byli wyłącznie przez aparat urzędniczo- wojskowo- policyjny zaborczej Rosji carskiej. Przedstawiciele ich przybyli do Stopnicy- jak i do innych miast Kongresówki- po upadku powstania styczniowego w końcu lat 60 XIX wieku. Posiadali cerkiew prawosławną (parafię erygowano w 1901 roku) mieszczącą się na piętrze ratusza położonego w północno-zachodnim kącie Rynku. Po wycofaniu się wojsk rosyjskich z terenów Kongresówki przed napierającą armią austro- węgierską w lecie 1915 roku, a w ślad za nim ewakuacją urzędów rosyjskich, cerkiew z braku wiernych przestała funkcjonować. Zlikwidowana została formalnie w 1918 roku w latach Polski międzywojennej, a w budynku jej mieściła się szkoła powszechna. Zburzona w czasie II wojny światowej nie została odbudowana. Przez kilkadziesiąt lat powojennych był to pusty plac. Obecnie na tym miejscu wznosi się postawiony w latach 90 XX wieku pawilon handlowy „Fantazja”, należący do Ferdynanda Wójtowicza. W obecnej Stopnicy mieszkają dwie rodziny o rodowodzie prawosławnym, jednak całkowicie spolonizowane i skatolicyzowane.

W latach 1975–1998 Stopnica położona była w województwie kieleckim[potrzebny przypis].

Prawa miejskie odzyskało 1 stycznia 2015 roku[11].

Zabytki[edytuj]

Kościół Świętych Piotra i Pawła (widok od strony wschodniej)
Zespół klasztorny sercanów, pozostałości zniszczonego kościoła

Zespół zamkowy[edytuj]

Zamek królewski wzniesiony przez Kazimierza Wielkiego w 1350 r.[edytuj]

Zbudowany przez Kazimierza Wielkiego w miejscu wcześniejszego gródka i dworca myśliwskiego. Przebudowany w 1661 roku w stylu barokowym z inicjatywy Jana Klemensa Branickiego, starosty stobnickiego i marszałka koronnego. Po raz kolejny przebudowany w 1783 roku przez Eliasza z Granowa Wodzickiego starostę stopnickiego i generała Małopolski. Stał się wtedy dwupiętrową (trójkondygnacyjną) rezydencją pałacową. Po rozbiorach Polski i utworzeniu powiatu stopnickiego w 1809 roku zamek stał się siedzibą jego naczelnika.

W latach 1918-1933 mieściło się tu stopnickie gimnazjum sejmikowe. Zamek spłonął podczas pożaru w Stopnicy w 1859 roku. Wtedy odbudowano go pozbawiając drugiego piętra (trzeciej kondygnacji). Po zniszczeniach II wojny światowej zamek przez kilka lat pozostawał w ruinie. Podczas odbudowy zdjęto mury pierwszego piętra tak, że obiekt stał się budowlą parterową służącą jako punkt skupu Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej w Busku-Zdroju. Między zamkiem a rzeką znajduje się staw zamkowy, w latach 60. i 70. XX wieku używany jako miejsce do kiszenia ogórków. W wyniku drastycznej przebudowy zamek stracił cechy stylowe. Na północno-wschodnim narożniku obiektu zachowała się tylko skarpa gotycka. Front zwrócony był w kierunku północno-zachodnim. Znajdował się tam ganek klasycystyczny z portykiem kolumnowym o kapitelach w porządku doryckim, okna rozmieszczono asymetrycznie. Wewnątrz na osi ganku była sień, a pomieszczenia posiadały sklepienia kolebkowe na gruntach oraz żagielkowe.

W dniu 3 marca 2009 roku w siedzibie Urzędu Gminy w Stopnicy podpisano umowę na roboty budowlane związane z realizacją zadania pn. „Odbudowa Zamku Królewskiego w Stopnicy w celu utworzenia Gminnego Centrum Kultury”. Inwestycja współfinansowana będzie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego 2007-2013, Działanie 5.2 „Podniesienie jakości usług publicznych poprzez wspieranie placówek edukacyjnych i kulturalnych”. Wartość podpisanej umowy 7 687 242,50 zł z czego dofinansowanie ze środków strukturalnych Unii Europejskich stanowić będzie 53,2% wydatków kwalifikowanych.Odbudowany zamek został uroczyście otwarty 29 stycznia 2011 r.

Domy służby folwarcznej[edytuj]

Są to nieistniejące już dwa murowane budynki z kamienia usytuowane w odległości kilkudziesięciu metrów na południe od zamku.

Park[edytuj]

Park został założony w 1783 roku przez starostę stopnickiego Eliasza z Granowa Wodzickiego. Obejmował on obszar o powierzchni 2 km. Położony był pomiędzy zamkiem a murami ogrodu klasztornego. Do parku prowadziła brama wjazdowa z figurami kamiennymi. W samym parku stały kamienne figury oraz altany. Park przypominał inne tego typu założenia z okresy baroku i oświecenia. Po I wojnie światowej dzierżawca folwarku państwowego „Podzamcze” wyciął park i zniszczył znajdujące się w nim rzeźby. Z parku pozostał tylko tzw. „Grabina” złożona z drzew grabowych. I ona padła ofiarą siekier podstopnickich chłopów już po II wojnie światowej. Dziś po parku nie ma żadnych śladów. Na jego obszarze znajduje się stadion sportowy LZS „Piast” oraz budynek szkoły mieszczący szkołę podstawową, gimnazjum i zespół szkół ponadgimnazjalnych.

Młyn wodny[edytuj]

Usytuowany jest nad rzeką Stopniczanką i jej też wodą był zasilany. Zbudowany w 1827 roku w miejscu poprzednich. Wchodził w skład zespołu zamkowego i był użytkowany najpierw przez starostę stopnickiego, a w okresie zaborów przez carskich użytkowników majątku donacyjnego powstałego na bazie dawnego starostwa stopnickiego. W odrodzonej Polsce należał do folwarku państwowego „Podzamcze”. Od tegoż folwarku w 1932 roku odkupił młyn Adam Chmielarski pochodzący z Suchowoli. W rękach rodziny Chmielarskich młyn pozostaje do chwili obecnej. Dziś jego właścicielem jest wnuk Adama- Jacek Chmielarski. W początkach lat 60. XX wieku młyn został zelektryfikowany i pozbawiony koła. Już w latach 70. XX wieku otynkowano go. Na skutek tych zabiegów młyn stracił cechy zabytku. Na ścianie młyna zachowała się tabliczka 1827 r.

Cmentarze[edytuj]

Stary cmentarz

Stary cmentarz[edytuj]

Usytuowany na pagórku powyżej dworca autobusowego PKS, pomiędzy nim a drogą Kielce- Tarnów. Od wschodu ograniczony ul. Cmentarną, a od zachodu parcelami budowniczymi należącymi do ul. Dra W. Piotrowskiego.

Założony w 1786 roku z inicjatywy ks. Józefa Olechowskiego, proboszcza stopnickiego i biskupa administrującego diecezją krakowską po zsyłce w głąb Rosji jej ordynariusza, ks. bpa Kajetana Sołtyka. Jeden z najstarszych cmentarzy w Polsce założonych poza obszarem kościoła. Był cmentarzem grzebalnym parafii Stopnica do 1880 roku, kiedy to z powodu wypełnienia miejsc założono Nowy Cmentarz (obecny cmentarz grzebalny Stopnicy). Od tego czasu ustały pochówki, a nekropolia ulegała stopniowemu niszczeniu przez czas, a głównie na skutek działań wojennych II wojny światowej. Reszty dopełniło porządkowanie cmentarza w 1984 roku przeprowadzone z inicjatywy ks. prałata Stanisława Urbańskiego. Wycięto porastające cmentarz krzaki i chaszcze, oraz zniszczono ciężkim sprzętem wszystkie nagrobki.

Obecnie w górnej części zachował się klasycystyczny krzyż konsekracyjny cmentarza z datą „1786”. W pobliżu ruiny neogotyckiej kostnicy i neorenesansowej bramy cmentarnej oraz zachowane w pobliżu przyziemne mury po domu służbowym zakrystianów kościoła św. ap. Piotra i Pawła. Obok groby Antoniego Głuchowskiego (zm. 1858) i Jakuba Nawrockiego (zm. 1868), z którego spadł leżący obok posąg apostoła św. Jakuba Starszego oraz żeliwny nagrobek Franciszka Puchackiego (zm. 1846), przeniesiony z grobu przed kaplicą cmentarną w 1984 roku. W połowie wysokości cmentarza, w pobliżu jego zachodniego końca, neogotycki kościółek cmentarny postawiony w 1870 roku z fundacji Jana Żelazowskiego, aptekarza stopnickiego, jako mauzoleum dla członków jego rodziny. Zrujnowany w wyniku działań wojennych i przez czas, odnowiony został w 1970 roku przez ks. kanonika Kazimierza Biernackiego, ówczesnego proboszcza i dziekana stopnickiego.

Obok kościółka żeliwny krzyż na kamiennym postumencie oznaczającym grób Michaliny Pascal.

We wschodniej części cmentarza w jesieni 1999 roku postawiono drewniany krzyż misyjny z 1966 roku. Do tego momentu stał on na cmentarzu kościelnym obok kościoła farnego św. ap. Piotra i Pawła upamiętniając misje święte z okazji 1000-lecia Chrztu Polski. W jesieni 1999 roku odbyły się w tej świątyni misje przygotowujące do Jubileuszu 2000-lecia Narodzenia Chrystusa. Wtedy postawiono nowy krzyż, a dotychczasowy został przeniesiony na Stary Cmentarz. Dzięki staraniom i pracom społecznym członków Towarzystwa Przyjaciół Stopnicy, a także władzą gminy udało się uporządkować teren cmentarza. Planuje się też jego ogrodzenie i systematyczną odbudowę.

Nowy cmentarz[edytuj]

Cmentarz w Stopnicy. Groby żołnierzy armii radzieckiej poległych w walkach na przyczółku baranowsko-sandomierskim w latach 1944-1945.

Położony na pagórku na południe od miasta, dostępny ul. Cmentarną i od strony drogi wylotowej do Solca- Zdroju. Obecnie jedyny cmentarz grzebalny obu parafii stopnickich. Założony został w 1880 roku, gdy miejsca na Starym Cmentarzu były już przepełnione. Zachowało się kilka starych nagrobków, m.in. aptekarzy Majewskich z figurą Matki Boskiej Niepokalanej, Józefa (zm. 1918) i Agnieszki z Godowskich (zm. 1910), Leszczyńskich z rzeźbą Chrystusa z krzyżem dłuta rzeźbiarza Aleksandra Łabędzkiego z Piotrkowic, dra Hasmana- lekarza powiatu stopnickiego, rodu Patków, Feliksa Stelmaszyńskiego (zm. 4 VIII 1944 r.), wykładowcy na tajnych kompletach w Stopnicy i Busku- Zdroju. Znajduje się tu kilkadziesiąt grobów z pomnikami- figurami wykutymi z wapienia pińczowskigo. Przeważają jednak nagrobki wykonane z lastriko.

Na cmentarzu znajdują się 2 zbiorowe mogiły. Jedna z nich poświęcona jest 38 żołnierzom Armii „Kraków” poległych pod Stopnicą w dniach 9- 10 września 1939 roku oraz członków rodziny Woźniaków poległych w czasie walk frontowych.

We wschodniej części cmentarza wydzielona jest żywopłotem część będąca nekropolią wojenną żołnierzy radzieckich poległych od sierpnia 1944 r. do stycznia 1945 r. podczas walk frontowych toczących się w tym czasie pod Stopnicą. Na cmentarzu tym spoczywa 1892 żołnierzy radzieckich (163 znanych nazwisk) poległych w walkach pod Stopnicą i w jej okolicach. Cmentarz ma kształt prostokąta, z dwoma krzyżującymi się alejkami. Pośrodku stoi obelisk z piaskowca zakończony czerwoną pięcioramienną gwiazdą i napisem w języku polskim oraz rosyjskim: WIECZNA CHWAŁA BOHATEROM ŻOŁNIERZY RADZIECKICH POLEGŁYCH W WALCE O WYZWOLENIE POLSKI. W środkowej części cmentarza, pomiędzy dawnym cmentarzem prawosławnym a nekropolią żołnierzy radzieckich stoi Krzyż Katyński. Jest to 5- metrowej wysokości krzyż wykonany ze stali nierdzewnej, osadzony na ołtarzu wykonanym z kamieni, przy którym odbywają się msze w Niedzielę Grobową (1 niedziela czerwca) i Wszystkich Świętych (1 listopada). U stóp ołtarza dwie urny zawierające ziemię z Katynia i Oświęcimia.

Cmentarze żydowskie[edytuj]

Pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego[edytuj]

Usytuowany przy placu tego imienia wewnątrz porastającego go skwerku. W 1986 roku z inicjatywy miejscowego koła Stronnictwa Demokratycznego, umieszczono na pomniku tablicę kamienną z napisem: BOHATEROM 1794- 1918 SPOŁECZEŃSTWO GMINY STOPNICA. Ten stan rzeczy utrzymywał się do 1995 roku, kiedy to z funduszów rady gminy Stopnica, pomnik został gruntownie odnowiony i zaopatrzony w nową tablicę granitową z medalionem wyobrażającym J. Piłsudskiego oraz napisem informującym o miejscu urodzenia Marszałka i historii monumentu. Uroczyste odsłonięcie pomnika nastąpiło w niedzielę 21 maja 1995 roku. Poświęcenia dokonał Jego Ekscelencja ks. bp Mieczysław Jaworski, biskup pomocniczy diecezji kieleckiej.

Obiekty małej architektury sakralnej[edytuj]

Kapliczki[edytuj]

Na terenie gminy znajdują się trzy okazałe kapliczki domkowe. Najstarsza spośród nich stoi przy ulicy Polnej, poza zabudową miasteczka. Posiada dwuspadowy dach kryty czerwoną dachówką. Szczyty fasady, jak i ściany mają formę schodkową, od frontu półkoliście zakończony otwór wejściowy. Wewnątrz sklepienie kolebkowe.

Kapliczka została postawiona w 1794 roku, jako wyraz kultu Matki Pańskiej silnie ujawniającego się w Stopnicy zwłaszcza w okresie Wielkiego Postu.

Dwie pozostałe kapliczki domkowe można oglądać na przedmieściu Wolica. Są one podobne do siebie i noszą cechy neogotyku. Posiadają dwuspadowe dachu i ostrołukowe portale wejściowe. Pierwsza z nich stoi w pobliżu lasu Wolickiego. Postawiona została w 1895 roku. Odnowiono ją w 1911 roku, o czym świadczy tablica umieszczona na fasadzie.

Druga kapliczka, podobna do opisanej wyżej znajduje się w centralnym punkcie Wolicy. Została zbudowana w 1906 roku. W kapliczce tej znajdują się dwie drewniane figurki: św. Anny Samotrzeciej i M.B. Niepokalanej.

Figury przydrożne[edytuj]

Figura przydrożna św. Jana Nepomucena w Stopnicy

Oprócz 3 kapliczek domkowych w Stopnicy znajduje się duża liczba kamiennych figur przydrożnych. Najstarsza z figur jest poświęcona św. Janowi Nepomucenowi i wznosi się w pobliżu młyna na rzece Stopniczance, należącej pierwotnie do zespołu zamkowego, a obecnie do Jacka Chmielarskiego. Figura została postawiona w 1730 roku z fundacji starosty stopnickiego- Wawrzyńca Lanckorońskiego- o czym świadczy herb Zadora umieszczony w górnej części postumentu.

Druga figura poświęcona jest św. Janowi Nepomucenowi i znajduje się na Błoniu, przy prowadzącej do Oleśnicy drogi. Trzecią figurę św. Jana Nepomucena możemy oglądać w ogródku przed domem nr 20 przy ul. Dra W. Piotrowskiego. Postawiona została prawdopodobnie na przełomie XVIII i XIX stulecia.

Na przedmieściu Wolica stoi kamienna figura św. Wojciecha z 1746 roku, na wysokiej skarpie ponad drogą domostwa Stanisława Urbana. Przy drodze Kielce- Tarnów, za skrzyżowaniem z szosą odchodzącą w kierunku Staszowa, stoi kamienna figura św. Floriana. Posąg świętego stoi na kolumnie zwieńczonej kapitelem w porządku korynckim. Figura została postawiona w 1806 r. z fundacji Andrzeja i Zofii Barańskich.

W Stopnicy stoją dwie kamienne figury poświęcone M.B. Niepokalanej. Pierwsza z nich znajduje się przy drodze polnej prowadzącej od zabudowań przedmieścia Folwarki do drogi Stopnica- Kołaczkowice. Czas jej powstania to prawdopodobnie przełom XVIII i XIX wieku. Inna figura poświęcona M.B. Niepokalanej stoi na ul. Źródła. Miała ona zostać postawiona około połowy XIX stulecia z fundacji dwóch mieszczan stopnickich: Józefa Tomczyka i Jadownickiego. Według tradycji pierwotnie miała być zwrócona do źródlisk rzeki Stopniczanki bijących u stóp masywu, ale podczas pożaru w 1859 roku obróciła się w kierunku miasta.

W Stopnicy wciąż są jeszcze budowle, które noszą ślady kul z czasów II wojny światowej.

Rejestr zabytków nieruchomych[edytuj]

Do rejestru zabytków nieruchomych wpisane są obiekty[12]:

  • kościół parafialny pw. św.św. Piotra i Pawła z 1362 r., odbudowany w latach 1949–1956, nr rej.: A.72 z 16.10.1956 i z 22.06.1967,
  • zespół klasztorny reformatów z I połowy XVII w., nr rej.: A.73/1-4 z 16.10.1956 i z 23.06.1967:
    • pozostałości kościoła z kaplicą,
    • klasztor,
    • budynek bramny,
  • kaplica w Nowej Wsi, ul. Polna, z przełomu XVIII/XIX w., nr rej.: A.74 z 8.02.1958 i z 15.04.1967,
  • cmentarz parafialny „stary” z 1786 r., nr rej.: A.75 z 30.08.1994:
    • kaplica z XIX w.,
    • ogrodzenie z 2 bramkami z XIX w.,
  • relikty zamku w budynku magazynu, z II połowy XIV w., przebudowany w XVIII w., nr rej.: A.76 z 16.10.1956.

Osoby związane ze Stopnicą[edytuj]

  • Jan Chryzostom Pasek – polski pamiętnikarz epoki baroku
  • Jan ze Stobnicy – geograf, filozof i przyrodnik, profesor Akademii Krakowskiej, pierwszy rektor Akademii Lubrańskiego
  • Józef Pruchnicki – kawaler krzyża Virtuti Militari, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i ruchu oporu ZWZ-AK, dziekan wieluński.
  • Czesław Siekierski – polityk, dr nauk rolniczych, były wiceminister rolnictwa, były poseł na Sejm, od 2004 eurodeputowany.

Sport[edytuj]

Czerwień, biel i czerń to barwy stopnickiego klubu piłkarskiego

Klub sportowy[edytuj]

W Stopnicy istnieje Ludowy Klub Sportowy Piast Stopnica reaktywowany w 1998 roku. Herbem klubu jest złoty klucz umieszczony na czerwono-biało-czarnych poprzecznych pasach w tle. Klub w sezonie 2015/2016 grał w okręgowej klasie rozgrywek i utrzymał się tam na kolejny sezon. Obiektem, na którym rozgrywane są mecze, jest odnowiony w 2011 roku klubowy stadion, położony w kompleksie sportowo-rekreacyjnym przy ulicy Kazimierza Wielkiego 26.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. POWIERZCHNIA I LUDNOŚĆ W PRZEKROJU TERYTORIALNYM W 2016 R.
  2. Feliks Kiryk, Urbanizacja Małopolski. Województwo sandomierskie. XIII-XVI wiek, Kielce 1994, s. 20.
  3. a b c Stopnica w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola. Warszawa, 1890.
  4. Historyczny Oopis kościołów miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem str.236
  5. M. Pawlikowski, Sądownictwo ziemskie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012
  6. Zieliński Stanisław, Spis chronologiczny i alfabetyczny bitew i potyczek 1863-1864. Rapperswil, 1913.
  7. Sadowski Romuald, In memoria posteri - Powstanie Styczniowe na ziemi Pierzchnickiej, 2017.
  8. Władysław Steblik, Armia „Kraków” 1939, Warszawa 1989, s.379,419.
  9. Walki zbrojne 1977 ↓, s. 496.
  10. Zwierzyniecki 2017 ↓, s. 17,.
  11. Rozporządzenie w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy (pol.). Kancelaria prezesa Rady Ministrów. [dostęp 2014-07-30].
  12. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 31 marca 2017; 7 miesięcy temu. [dostęp 2015-10-12]. s. 4.

Bibliografia[edytuj]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880.
  • Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, PWN, Warszawa 1998.
  • Michał Jurecki, Ponidzie. W świętokrzyskim stepie, Kraków 2004, ​ISBN 83-89676-16-8​.
  • ks. Jan Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w stopnickiem, Majrówka 1929, reprint Kielce 2006, ​ISBN 83-7224-249-6​.
  • Jarosław Tadeusz Leszczyński, Stopnica, Kielce 2003, ​ISBN 83-89005-18-2​.
  • Kalendarz świętokrzyski 2005. Z dnia na dzień przez stulecia. Kielce 2004.
  • Władysław Steblik, Armia „Kraków” 1939, Warszawa 1989, s. 379 i 419.
  • Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga: Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939-1945. Warszawa: MON, 1977.
  • Robert Zwierzyniecki: Walki na przyczółku sandomierskim w latach 1944-1945. Kraków: Ridero, 2017, s. tak. ISBN 978-83-8104-318-2.

Linki zewnętrzne[edytuj]

'